సూక్ష్మ చలన, స్థూల చలన నైపుణ్యాలు అంటే ఏమిటి?

చలన నైపుణ్యాలు (మోటార్ స్కిల్స్) అంటే బిడ్డ తన కండరాలను వాడగలిగే సామర్థ్యం. చలన నైపుణ్యాలను మరింత వివరంగా అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నిద్దాం.

చలన నైపుణ్యాలను సూక్ష్మ చలన నైపుణ్యాలు, స్థూల చలన నైపుణ్యాలుగా విభజిస్తారు. సూక్ష్మ చలన నైపుణ్యాల్లో వేళ్లు, మణికట్లు లాంటి చిన్న కండరాల సమూహాలు వాడతారు. స్థూల చలన నైపుణ్యాల్లో దూకడం, పరిగెత్తడం లాంటి వాటికి వాడే పెద్ద కండరాల సమూహాలు ఉపయోగపడతాయి.

సూక్ష్మ చలన నైపుణ్యాలు

పైన చెప్పినట్టు, చేతులు, మణికట్లు, పాదాలు, కాలి వేళ్లు, ఆఖరికి పెదవులు, నాలుక, కనురెప్పల లాంటి చిన్న కండరాల సమూహాల కదలికలు ఇందులో ఉంటాయి!! పెన్సిల్ పట్టుకోవడం, కత్తిరించడం, జిప్ వేయడం, గుండీలు పెట్టడం లాంటి రోజువారీ పనులకు సూక్ష్మ చలన నైపుణ్యాలు అవసరం. బిడ్డ వికాసానికి వీటి వికాసం చాలా కీలకం; ఇవి లేకపోతే ప్రీస్కూల్‌లో ఇచ్చే పనులు చేయడంలో బిడ్డ ఇబ్బంది పడవచ్చు. శైశవం నుండి ప్రీస్కూల్ సంవత్సరాల వరకు పిల్లల్లో సూక్ష్మ చలన నైపుణ్యాలు కనిపిస్తాయి.

మొదటి చలన నైపుణ్యాలు పుట్టుకతోనే మొదలవుతాయి; ఇవి ప్రధానంగా అసంకల్పిత ప్రతిచర్యలు. డార్వినియన్ రిఫ్లెక్స్ అనే ఈ చాలా స్పష్టమైన ప్రతిచర్యలు పుట్టిన కొద్దిరోజులకే మాయమై, సుమారు 8 వారాలకు ప్రాథమిక సూక్ష్మ చలన నైపుణ్యాలు వాటి స్థానాన్ని తీసుకుంటాయి. 6 వారాల వరకు నవజాత శిశువులు కంటి-చేతి సమన్వయం చూపలేరు. చిన్నారి ఒక వైపు చూస్తుంటే చేతులు మరో వైపు కదలడం గమనించండి. చూపు పరిధిలో లేనందువల్ల వారు ఇంకా తమ చేతులను కనుగొనకపోవడమే దీనికి చాలావరకు కారణం. చేతులు తమ శరీరంలో భాగమని, వస్తువులను పట్టుకోవడానికి వాటిని వాడవచ్చని వారు గ్రహించరు. 6-8 వారాల్లో, ఒక చేతి వేళ్లతో మరో చేతిని కావాలని తాకుతూ చేతులను కనుగొంటారు. చిన్నారికి ఆడుకోవడానికి గిలక్కాయ ఇవ్వాల్సిన సమయం ఇదే. ప్రాథమిక ప్రతిచర్యలు గిలక్కాయను పట్టుకుని ఊపేలా చేస్తాయి. గిలక్కాయ శబ్దం ఆమెను శబ్ద మూలం కోసం వెతికేలా చేసి, దాన్ని పట్టుకున్న చేతిని గమనించేలా చేస్తుంది.

దీని తర్వాత, 2-4 నెలల సమయంలో బిడ్డలో కంటి-చేతి సమన్వయం పెరిగి, వస్తువుల వైపు చేయి చాచి పట్టుకోగలుగుతారు.

ఈ నైపుణ్యాలను పెంచడానికి ఉత్తమ మార్గం యాక్టివిటీ జిమ్. ఎందుకంటే, బిడ్డ తన చేతులతో అనుసంధానం ఏర్పరచుకున్నాక, వాటిని చురుగ్గా వాడటానికి ఒక మార్గం కావాలి. ఆమె పడుకున్న చోటికి సరిగ్గా పైన వేలాడే బొమ్మలు, వాటిని నేరుగా చూసి చేయి చాచడానికి సహాయపడతాయి. వారు ఎలా ఆడుతూ ఈ బొమ్మలను కొట్టడానికి ప్రయత్నిస్తారో చూడండి! మొదటి ప్రయత్నంలో కుదరకపోవచ్చు, కానీ మళ్లీ మళ్లీ గురిపెడతారు; కొట్టగానే బొమ్మ కదిలి ఊగుతుంది, ఆమె ముఖం కోటి రూపాయల చిరునవ్వుతో వెలిగిపోతుంది!!! కంటి-చేతి సమన్వయం సాధించడానికి ఇవి తొలి అడుగులు మాత్రమే. 4 నెలల తర్వాత శిశువులు చుట్టూ ఉన్న వాతావరణాన్ని అన్వేషించడంలో, కనుగొనడంలో మెరుగవుతారు. సుమారు 6 నెలలకు పట్టుకోవడం, నిమరడం, నొక్కడం లాంటి సూక్ష్మ చలన నైపుణ్యాలతో ప్రపంచాన్ని పరిశీలించడం మొదలుపెడతారు. ఎదిగే కొద్దీ, పట్టుకుని తమంతట తాము నిలబడేంతగా పట్టు పెరుగుతుంది.

ఏడాదికి, చిన్నారులు వస్తువులను వాటి ఆకారం, పరిమాణం, బరువు ఆధారంగా విజయవంతంగా గుర్తిస్తారు. దాదాపు ఈ సమయంలోనే ఒక చేతి ఆధిపత్యం (కుడిచేతి వాటం లేదా ఎడమచేతి వాటం) చూపడం మొదలుపెడుతుంది. ప్రీస్కూల్ వయసుకు ఆమె సూక్ష్మ చలన నైపుణ్యాలు మరింత మెరుగై, వేళ్లతో పెన్సిల్ పట్టుకోవడానికి, కాగితం నుండి ఆకారాలు కత్తిరించడానికి, చొక్కా గుండీలు పెట్టుకోవడానికి, ప్యాంట్ జిప్ వేసుకోవడానికి సిద్ధంగా ఉంటుంది!

సూక్ష్మ చలన నైపుణ్యాల వికాసం ఇక్కడితో ఆగదు; ఎదిగే కొద్దీ ఈ నైపుణ్యాలు బాగా సమన్వయమై, ఆటలు మొదలైన వాటికి మరింత అలవాటుపడతారు.

పిల్లల్లో సూక్ష్మ చలన నైపుణ్యాలను ఎలా పెంచాలి?

సూక్ష్మ చలన వికాసం విషయంలో మీ చిన్నారి నుండి ఏం ఆశించవచ్చో పైన చర్చించాం. ఇప్పుడు తల్లిదండ్రులుగా బిడ్డలో ఈ నైపుణ్యాలను పెంచడానికి ఏం చేయవచ్చో అర్థం చేసుకుందాం.

0-3 నెలలు

3 నెలల శిశువులు కూడా స్పర్శకు సున్నితంగా ఉంటారు, దాదాపు అత్తిపత్తిలా! మీ వేలు ఇస్తే, తమ చిన్ని వేళ్లతో దాన్ని చుట్టేస్తారు. ముందు చెప్పినట్టు, వారి ప్రతిచర్యలు మెరుగయ్యే సమయం ఇది; గిలక్కాయ లాంటి చేతి బొమ్మ ఇచ్చి వీటిని మరింత పెంచవచ్చు. పడుకుని ఉండగానే వేలాడే బొమ్మలతో ఆడుకోవడానికి యాక్టివిటీ జిమ్‌ను ఎక్కువగా సిఫార్సు చేస్తారు.

4-6 నెలలు

ఈ దశలో శిశువులు ఇష్టమైన బొమ్మలను అందుకోవడమే కాదు, వాటిని నోట్లో కూడా పెట్టుకుంటారు. రంగురంగుల దూది బొమ్మలను పరిచయం చేయడానికి సరైన సమయం ఇదే.

7-12 నెలలు

ఈ దశలో స్వతంత్రతే కీలకం! మీ చిన్నారి ఒక ప్రత్యేక వ్యక్తి, వస్తువులను తనంతట తానే అన్వేషించాలి. ఇప్పటికి బొమ్మలను వాడటంలో నిపుణురాలు, పట్టులో చాలా బాగుంది, బొమ్మలను విసిరేస్తుంది కూడా. 10 నెలలకు పట్టకార పట్టు (పిన్సర్ గ్రిప్ – చూపుడు వేలు, బొటనవేలితో వస్తువులు పట్టుకోవడం) వాడుతుంది. ఈ సమయంలో వస్తువులను చూపించేలా ప్రోత్సహించండి. చెంచా పట్టుకుని తనే తినేలా కూడా ప్రోత్సహించండి. ఒకదానిపై ఒకటి పేర్చడానికి కొన్ని బ్లాక్‌లు ఇవ్వవచ్చు. క్రేయాన్ ఇచ్చి గీకమని చెప్పండి. ఈ సమయంలో చిన్న వస్తువులను ఆమెకు దూరంగా ఉంచడంలో జాగ్రత్త!

చిన్నారి దశ (1-3 ఏళ్లు)

ఈ దశలో మీ బిడ్డ అన్నీ తానే చేయాలని పట్టుబడుతుంది.. కాబట్టి ఆమెకు స్వేచ్ఛ ఇచ్చి, తానే చేయనివ్వండి! ఈ దశలో సూక్ష్మ చలన నైపుణ్యాల వికాసం ఆమె శారీరక, మానసిక నైపుణ్యాలతో చాలా దగ్గరి సంబంధం ఉన్నది. ఉదాహరణకు, కొన్ని పూసలు ఇచ్చి సన్నని దారంలో గుచ్చమని చెప్పండి. ఇది చలన నైపుణ్యాలనే కాదు, ఏకాగ్రతను కూడా పెంచుతుంది. ప్లే డో, వేళ్లతో పెయింటింగ్ పరిచయం చేయడం మంచి ఆలోచన.

స్థూల చలన నైపుణ్యాలు

పరిగెత్తడం, దూకడం, నడవడం లాంటి బిడ్డ రోజువారీ కార్యకలాపాల్లో ఇవి కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. శిశువుల మొదటి స్థూల చలన మైలురాయి తల ఎత్తడం. మీ చిన్నారికి ఇది ఖచ్చితంగా సులభమైన పని కాదు!

ఒక అంచనా కోసం, మీ తలపై ఒక బరువైన విజ్ఞాన సర్వస్వం ఉందని ఊహించుకుని తల ఎత్తడానికి ప్రయత్నించండి! 3-4 నెలల వయసులో మీ చిన్నారి తల కదలికలను నియంత్రించడం అప్పుడే మొదలుపెడుతుంది.

ఈ దశలో ఆమెకు బోర్లా పడుకునే సమయం ఎక్కువగా ఇస్తే, తల ఎత్తి అటూ ఇటూ చూడటం గమనిస్తారు. అలాగే, ఈ సమయంలో బిడ్డను ఎత్తుకుంటే, తల వెనక్కి వాలదు.

కూర్చోవడం తర్వాతి మైలురాయి. 5 నుండి 7 నెలల్లో మొండెం, వీపు కండరాలు పెరిగి, కొద్దిసేపు స్వతంత్రంగా కూర్చోవడానికి సహాయపడతాయి. ఆమె కాళ్లు దూరంగా పెట్టి నిటారుగా కూర్చోబెట్టండి. ఒరిగిపోకుండా చుట్టూ ఒక దిండు పెట్టడం మర్చిపోకండి! తొమ్మిది నెలలకు తనంతట తానే కూర్చుని బొమ్మలతో కాసేపు ఆడుకోవడానికి సిద్ధంగా ఉంటుంది.

బోర్లా తిరగడం సుమారు 4-6 నెలల వయసులో మొదలయ్యే తర్వాతి కార్యకలాపం. ఇక్కడ బిడ్డ తల, వీపు, పొట్ట, కాళ్ల లాంటి ప్రధాన కండరాలన్నింటినీ వాడటానికి సిద్ధమవుతుంది. మొదట్లో ఒక పక్క నుండి మరో పక్కకు దొర్లుతారు. సమయం, సాధనతో రెండు దిశల్లోనూ దొర్లుతారు.

పాకడం సుమారు 7-8 నెలల వయసులో మొదలవుతుంది. అయితే కొందరు శిశువులు ఈ మైలురాయిని దాటేసి నేరుగా నడవడం మొదలుపెడతారు. ఇప్పుడు మీ చిన్నారి జరుగుతూ ఇంటి మూలమూలలా అన్వేషిస్తూ ఆనందిస్తుంది. అయినా కొంచెం అప్రమత్తంగా ఉండి ఆమె చర్యలను గమనించాలని సిఫార్సు చేస్తారు.

నిలబడటానికి కాళ్లపై బరువు మోయడం, చేతులతో మంచి పట్టు అవసరం; ఇది 10 నెలలకు గణనీయంగా పెరుగుతుంది. ఆమె చేయి పట్టుకుని, నిటారుగా నిలబడటానికి సహాయపడి, ఆమె చిరునవ్వు చూడండి!! సుమారు 11 నెలలకు ఫర్నిచర్ పట్టుకుని తనంతట తానే నిలబడటానికి సిద్ధంగా ఉంటుంది.

నడవడం, దీని తొలి దశలు ఫర్నిచర్ పట్టుకుని చిన్న చిన్న అడుగులు వేయడం; ఇది 11-12 నెలల వయసులో మొదలవుతుంది. ఏదైనా పట్టుకుని మీ వైపు చిన్న అడుగులు వేసేలా ప్రోత్సహించండి. వయసు పెరిగే కొద్దీ మెట్లు ఎక్కేలా ప్రోత్సహించవచ్చు. అయితే మెట్లు దిగడానికి ఎక్కువ సమయం పడుతుంది. శిశువులు తొలి పుట్టినరోజుకు నడవడానికి సిద్ధంగా ఉంటారు; లేకపోతే 14 నెలలకు. 18 నెలలకు బిడ్డ వెనక్కి నడవడానికి, పరిగెత్తడానికి కూడా సిద్ధంగా ఉంటుంది.

సూక్ష్మ, స్థూల చలన నైపుణ్యాలు రెండింటికీ సమాన ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం ముఖ్యం; ఇది బిడ్డ శారీరక/మానసిక సామర్థ్యాలకు సహాయపడటమే కాకుండా, తర్వాతి జీవితంలో తన సృజనాత్మకతను వ్యక్తం చేయడానికి కూడా తోడ్పడుతుంది.